Blog

Bảo hiểm thương mại là gì? Đặc điểm, phân loại, vai trò

00:00 | 19/09/2025

Bảo hiểm thương mại là gì? Đây là một công cụ để bảo vệ cá nhân, tổ chức hoặc doanh nghiệp trước những rủi ro bất ngờ xảy ra. Trong bài viết này, hãy cùng OPES tìm hiểu sâu hơn về bảo hiểm thương mại, đặc điểm, phân loại, vai trò cũng như nguyên tắc hoạt động của loại hình bảo hiểm này trong đời sống xã hội nhé!

Tiêu chí	Bảo hiểm tài sản	Bảo hiểm con người	Bảo hiểm TNDS
Đối tượng bảo hiểm	Giá trị tài sản (ví dụ: hàng hóa, nhà cửa, xe cộ,...)	Sức khỏe, thân thể, tính mạng con người.	Trách nhiệm dân sự của cá nhân, tổ chức đối với bên thứ ba (ví dụ: trách nhiệm khi gây thiệt hại cho người khác)
Mục đích	Bồi thường thiệt hại khi tài sản bị rủi ro (mất cắp, cháy nổ, thiên tai,…)	Chi trả tài chính khi người được bảo hiểm gặp rủi ro về sức khỏe, thương tật hoặc tử vong	Đảm bảo khả năng bồi thường cho bên thứ ba bị thiệt hại, giúp người gây thiệt hại không bị gánh nặng tài chính quá lớn.
Thời hạn bảo hiểm	Thường ngắn hạn (1 năm hoặc tái tục hằng năm).	Có thể ngắn hạn hoặc dài hạn.	Thường ngắn hạn (1 năm hoặc tái tục hằng năm).
Thời hạn đóng phí	Thường đóng một lần duy nhất.	Có thể đóng định kỳ (tháng, quý, năm) hoặc một lần cho cả thời hạn dài.	Thường đóng một lần hoặc theo kỳ.

1. Bảo hiểm thương mại là gì?

Bảo hiểm thương mại (Commercial Insurance) được ký kết giữa công ty bảo hiểm và người tham gia nhằm bảo vệ quyền lợi, sức khỏe, tài sản và hoạt động kinh doanh của người tham gia trước những rủi ro tiềm ẩn phát sinh.

Người tham gia phải đóng phí bảo hiểm đầy đủ, đúng thời hạn cho công ty bảo hiểm. Khi phát sinh rủi ro, công ty bảo hiểm có trách nhiệm bồi thường, thanh toán tiền bảo hiểm cho người tham gia theo đúng thỏa thuận trong hợp đồng đã ký kết.

Theo quy định của pháp luật hiện nay, bảo hiểm thương mại không mang tính bắt buộc đối với người tham gia, doanh nghiệp có thể lựa chọn tham gia hoặc không tùy vào nhu cầu, tính chất và mô hình kinh doanh của mình.

Bảo hiểm thương mại nhằm bảo vệ quyền lợi của người tham gia trước những rủi ro tiềm ẩn phát sinh

2. Phân biệt bảo hiểm thương mại và bảo hiểm xã hội

Có thể nhiều người dân vẫn thường nhầm lẫn giữa bảo hiểm thương mại và bảo hiểm xã hội. Nhìn chung, cả hai loại bảo hiểm đều nhằm mục đích bù đắp thu nhập cho người tham gia khi rủi ro không lường trước được xảy ra. Đồng thời, bảo hiểm thương mại và bảo hiểm xã hội đều được tổ chức thực hiện trên cơ sở người tham gia đóng tiền vào quỹ bảo hiểm.

Dưới đây là bảng so sánh sự khác nhau giữa bảo hiểm thương mại và bảo hiểm xã hội:

Tiêu chí	Bảo hiểm xã hội (BHXH)	Bảo hiểm thương mại
Tính chất	Bắt buộc hoặc tự nguyện, do Nhà nước tổ chức và quản lý.	Mang tính tự nguyện, do doanh nghiệp bảo hiểm cung cấp.
Mục đích	Bảo đảm an sinh xã hội, hỗ trợ người lao động khi ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp, hưu trí, tử tuất. Không vì mục đích lợi nhuận.	Bảo vệ sức khỏe, tài sản, hoạt động kinh doanh hoặc tính mạng trước rủi ro theo nhu cầu cá nhân/doanh nghiệp. Tạo ra lợi nhuận cho tổ chức thực hiện (công ty bảo hiểm).
Đối tượng tham gia	Cá nhân và tổ chức theo quy định tại Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội	Mọi cá nhân, tổ chức có nhu cầu đều có thể tham gia.
Đối tượng thụ hưởng	Người tham gia hoặc thân nhân của người tham gia.	Người tham gia hoặc đối tượng được chỉ định.
Căn cứ giải quyết	Theo quy định của Pháp luật về bảo hiểm xã hội. Các văn bản Pháp lý liên quan khác.	Hợp đồng bảo hiểm.
Quyền lợi	05 chế độ bảo hiểm gồm: Tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp Ốm đau Thai sản Hưu trí Tử tuất	Bồi thường, chi trả tài chính tùy theo loại hợp đồng (sức khỏe, nhân thọ, tài sản, xe cơ giới, trách nhiệm...).
Cơ quan quản lý	Nhà nước (Bảo hiểm Xã hội Việt Nam).	Doanh nghiệp bảo hiểm hoạt động theo Luật Kinh doanh Bảo hiểm.

>>> Xem thêm: Bảo hiểm bắt buộc là gì? Các loại bảo hiểm bắt buộc hiện nay

3. Đặc điểm của bảo hiểm thương mại

Nhìn chung, bảo hiểm thương mại gồm một số đặc điểm quan trọng như sau:

Bảo hiểm tự nguyện: Bảo hiểm thương mại được thực hiện trên cơ sở tự nguyện, là một hoạt động thỏa thuận và đồng ý về các điều khoản trong hợp đồng bảo hiểm giữa người tham gia bảo hiểm và công ty bảo hiểm.
Hàng hóa của bảo hiểm thương mại là rủi ro: Đây là một loại hàng hóa đặc biệt bởi cả người mua và người bán bảo hiểm đều không có nhu cầu, mong muốn xảy ra rủi ro để được đền bù.
Vừa mang tính bồi hoàn vừa mang tính không bồi hoàn: Trong thời gian hợp đồng bảo hiểm còn hiệu lực, nếu người tham gia bảo hiểm không bị tổn thất gì thì không được bồi hoàn số tiền đã đóng bảo hiểm; ngược lại, nếu xảy ra tổn thất, người tham gia bảo hiểm sẽ nhận được bồi thường.

Bảo hiểm thương mại được thực hiện trên cơ sở tự nguyện

4. Lợi ích khi tham gia bảo hiểm thương mại

Bảo hiểm thương mại mang đến nhiều lợi ích hợp pháp cho người tham gia bảo hiểm như cá nhân, doanh nghiệp,...

Đối với cá nhân

Khi cá nhân mua bảo hiểm thương mại, nếu xảy ra rủi ro không mong muốn, như tai nạn, thương tật,... cá nhân sẽ được chi trả một khoản tiền từ công ty bảo hiểm, giúp cá nhân trang trải các chi phí liên quan, giảm bớt gánh nặng kinh tế.

Khi xảy ra rủi ro không mong muốn, cá nhân sẽ được chi trả một khoản tiền từ công ty bảo hiểm

Đối với doanh nghiệp

Trong quá trình kinh doanh, sản xuất, doanh nghiệp có thể gặp phải các rủi ro, chi phí doanh nghiệp cần chi trả có thể rất lớn. Khi đó, bảo hiểm thương mại có thể giảm bớt phần nào gánh nặng tài chính cho doanh nghiệp.

Đối với ngân hàng thương mại

Bảo hiểm thương mại cũng là một giải pháp an toàn đối với các ngân hàng thương mại, giúp ngân hàng chủ động hơn trong việc quản lý rủi ro tín dụng khi làm việc với khách hàng.

Cụ thể, khi doanh nghiệp vay vốn nhưng chẳng may gặp sự cố trong hoạt động kinh doanh, bảo hiểm thương mại sẽ hỗ trợ tài chính, từ đó giúp ngân hàng đảm bảo khả năng thu hồi vốn và hạn chế tổn thất.

5. Các thông tin cần nắm rõ khi mua bảo hiểm thương mại

Trước khi mua bảo hiểm thương mại, cá nhân, doanh nghiệp cần nắm rõ một số thông tin quan trọng sau để việc ký kết và thực hiện hợp đồng bảo hiểm diễn ra thuận lợi nhất.

5.1. Giới hạn của bảo hiểm

Đầu tiên, người tham gia bảo hiểm cần nắm rõ giới hạn của bảo hiểm, đây là quy định về thời gian, mức độ bồi thường và mức chi trả của bên công ty bảo hiểm dành cho người tham gia. Người mua cần lưu ý tất cả những thông tin liên quan đến giới hạn của bảo hiểm cần được đề cập rõ ràng và chi tiết trong hợp đồng bảo hiểm.

5.2. Chi phí của bảo hiểm

Chi phí là toàn bộ những khoản tiền mà người tham gia cần đóng cho bên công ty bảo hiểm theo đúng quy định của hợp đồng để duy trì hiệu lực hợp đồng, bao gồm những khoản phí như phí bảo hiểm cơ bản, phí quản lý, phí khấu trừ,...

5.3. Các điều khoản & điều kiện

Người tham gia cần hiểu rõ những điều khoản và điều kiện trong hợp đồng, như điều kiện bắt buộc, điều khoản loại trừ, mở rộng, phụ lục hợp đồng,... Người tham gia cần thực hiện nghiêm túc những điều kiện bắt buộc để đảm bảo quyền lợi khi xảy ra sự cố.

Người tham gia cần hiểu rõ những điều khoản và điều kiện trong hợp đồng

5.4. Quyền lợi bảo hiểm

Quyền lợi bảo hiểm được đề cập chi tiết trong hợp đồng bảo hiểm sau khi người tham gia và bên công ty bảo hiểm thỏa thuận và thống nhất. Khi xảy ra sự cố, người tham gia bảo hiểm sẽ được hưởng quyền lợi theo đúng hợp đồng.

5.5. Cơ chế bồi thường

Cơ chế bồi thường bảo hiểm là quy trình và thời gian giải quyết quyền lợi cho người tham gia khi xảy ra sự kiện bảo hiểm.

Thủ tục yêu cầu bồi thường: người tham gia cần chuẩn bị và nộp đầy đủ hồ sơ theo quy định của công ty bảo hiểm.
Thời gian giải quyết: là khoảng thời gian cụ thể mà công ty bảo hiểm xem xét, thẩm định hồ sơ và thực hiện chi trả quyền lợi cho người tham gia, theo đúng quy định trong hợp đồng.

6. Các loại bảo hiểm thương mại phổ biến hiện nay

Hiện nay, tại Việt Nam áp dụng ba loại bảo hiểm thương mại phổ biến với những quyền lợi và đặc điểm riêng, gồm bảo hiểm tài sản, bảo hiểm con người và bảo hiểm trách nhiệm dân sự (TNDS).

6.1. Bảo hiểm tài sản

Bảo hiểm tài sản có vai trò quan trọng giúp bảo vệ tài sản của người tham gia bảo hiểm khỏi những rủi ro bất ngờ như cháy nổ, va chạm, hư hỏng do thiên tai,... Khi xảy ra rủi ro, người tham gia sẽ được công ty bảo hiểm bồi thường thiệt hại theo đúng quy định của hợp đồng.

Theo Luật Kinh doanh Bảo hiểm 2022, các loại hình bảo hiểm áp dụng cho những thiệt hại về tài sản bao gồm:

Bảo hiểm tài sản.
Bảo hiểm hàng hóa khi vận chuyển bằng đường bộ, đường biển, thủy nội địa, đường sắt và đường hàng không.
Bảo hiểm hàng không.
Bảo hiểm xe cơ giới.
Bảo hiểm cháy, nổ.
Bảo hiểm thân tàu.
Bảo hiểm trách nhiệm.
Bảo hiểm tín dụng, rủi ro tài chính.
Bảo hiểm thiệt hại doanh nghiệp trong kinh doanh.
Bảo hiểm nông nghiệp.

6.2. Bảo hiểm con người

Bảo hiểm con người có thể là nhóm bảo hiểm được nhiều người dân quan tâm nhất, do nó liên quan mật thiết đến sức khỏe, thân thể con người. Loại bảo hiểm này gồm hai loại chính: bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm sức khỏe. Dưới đây là bảng so sánh mà OPES muốn chia sẻ đến bạn, giúp bạn hiểu rõ hơn về hai loại bảo hiểm này.

Tiêu chí

Bảo hiểm nhân thọ

Bảo hiểm sức khỏe

Mục đích

Bảo vệ tính mạng, thu nhập, tài chính lâu dài cho gia đình/người thụ hưởng khi người được bảo hiểm qua đời hoặc gặp rủi ro nghiêm trọng.

Bảo vệ và chi trả chi phí y tế, viện phí, điều trị khi người tham gia bị ốm đau, bệnh tật, tai nạn.

Nghiệp vụ

Bảo hiểm trọn đời

Bảo hiểm sinh kỳ

Bảo hiểm tử kỳ

Bảo hiểm hưu trí

Bảo hiểm sức khỏe, thân thể

Bảo hiểm chi phí y tế

>>> Xem thêm: Bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp là gì? 9 Đối tượng phải mua

6.3. Bảo hiểm trách nhiệm dân sự (TNDS)

Khác với bảo hiểm con người, bảo hiểm trách nhiệm dân sự nhằm bảo vệ người tham gia khỏi rủi ro phải bồi thường thiệt hại cho bên thứ ba do hành vi của họ gây ra. Một số loại hình bảo hiểm trách nhiệm dân sự được thực hiện dưới hình thức bắt buộc theo quy định của pháp luật, ví dụ như bảo hiểm trách nhiệm dân sự đối với chủ xe cơ giới.

Một số loại hình bảo hiểm thuộc bảo hiểm trách nhiệm dân sự phổ biến bao gồm:

Bảo hiểm xe máy.
Bảo hiểm TNDS ô tô.
Bảo hiểm trách nhiệm dân sự thuộc về người vận chuyển hàng không đối với hành khách.
Bảo hiểm trách nhiệm dân sự chủ tàu.
Bảo hiểm trách nhiệm đối với hàng hóa được vận chuyển trên xe.
Bảo hiểm trách nhiệm đối với những sản phẩm thuộc về chủ lao động đối với người lao động.

7. Các nguyên tắc của bảo hiểm thương mại

Nhằm tổ chức hoạt động và vận hành hệ thống ổn định, các công ty bảo hiểm thường xây dựng hợp đồng bảo hiểm theo một số nguyên tắc cơ bản như sau:

7.1. Nguyên tắc trung thực tuyệt đối

Các bên tham gia bảo hiểm, gồm bên mua, bên bán - công ty bảo hiểm, người được thụ hưởng,... đều phải cung cấp chính xác và đầy đủ thông tin cần thiết, nhằm đảm bảo các bên đều nhận được đầy đủ quyền lợi bảo hiểm theo đúng hợp đồng khi có rủi ro phát sinh.

7.2. Nguyên tắc khoán

Khi xảy ra sự kiện bảo hiểm, công ty bảo hiểm sẽ căn cứ theo điều khoản trong hợp đồng và các chi phí mà người tham gia đóng bảo hiểm để chi trả quyền lợi cho người thụ hưởng, không phải căn cứ vào thiệt hại thực tế để tiến hành bồi thường.

7.3. Nguyên tắc bồi thường

Bên công ty bảo hiểm sẽ tiến hành bồi thường cho người tham gia hoặc người thụ hưởng theo đúng thỏa thuận trong hợp đồng về chi phí và cả thời gian bồi thường.

7.4. Nguyên tắc quyền lợi có thể được bảo hiểm

Khi tham gia bảo hiểm thương mại, người tham gia sẽ nhận được quyền lợi đính kèm. Hình thức này áp dụng cho cả ba loại hình bảo hiểm, gồm bảo hiểm tài sản, bảo hiểm dân sự và bảo hiểm con người.

Khi tham gia bảo hiểm thương mại, người tham gia sẽ nhận được quyền lợi đính kèm

7.5. Nguyên tắc rủi ro ngẫu nhiên

Rủi ro trong hợp đồng bảo hiểm thương mại được hiểu là sự kiện phát sinh bất ngờ, không lường trước được. Nguyên tắc này rất quan trọng trong thực hiện bảo hiểm, nhằm ngăn chặn hành vi trục lợi tiền bảo hiểm, gây thiệt hại đến các bên tham gia.

7.6. Nguyên tắc số đông bù số ít

Nguyên tắc này chính là nền tảng cốt lõi cho hoạt động của bảo hiểm thương mại, được xây dựng trên cơ sở lý thuyết xác suất và thống kê. Khi số lượng người tham gia càng nhiều, rủi ro được phân tán rộng hơn, từ đó mức phí bảo hiểm mà mỗi cá nhân phải đóng sẽ càng thấp. Ngược lại, nếu số người tham gia ít thì phí sẽ cao hơn.

Nhờ cơ chế san sẻ rủi ro giữa các thành viên, mỗi cá nhân sẽ giảm bớt gánh nặng tài chính khi sự cố không mong muốn xảy ra.

7.7. Nguyên tắc phân tán rủi ro

Bảo hiểm thương mại được thực hiện theo nguyên tắc phân tán rủi ro, dựa trên việc phân chia rủi ro giữa nhiều người hoặc nhiều tổ chức tham gia bảo hiểm, từ đó có thể giảm thiểu tác động của tổn thất đơn lẻ. Một số khía cạnh chính của nguyên tắc phân tán rủi ro bao gồm:

Phân tán theo loại hình bảo hiểm.
Phân tán theo số lượng người tham gia.
Phân tán theo khu vực địa lý.

Bên cạnh đó, một số biện pháp phân tán rủi ro khác cũng được các công ty bảo hiểm sử dụng rộng rãi như:

Đồng bảo hiểm: Chia sẻ rủi ro giữa nhiều công ty bảo hiểm, giảm bớt gánh nặng tài chính lên một công ty bảo hiểm đơn lẻ.
Tái bảo hiểm: Chuyển giao một phần rủi ro, thiệt hại cho phía công ty tái bảo hiểm

7.8. Nguyên tắc nguyên nhân gần

Nguyên tắc nguyên nhân gần là một quy tắc quan trọng để xác định phạm vi bồi thường của doanh nghiệp bảo hiểm khi xảy ra rủi ro.

Theo đó, người được bảo hiểm chỉ được bồi thường cho tổn thất trực tiếp phát sinh từ rủi ro đã được bảo hiểm trong hợp đồng. Những thiệt hại gián tiếp hoặc do các nguyên nhân khác nằm ngoài phạm vi bảo hiểm sẽ không được chi trả.

Các bài viết liên quan:

Bảo hiểm thương mại là gì? Hy vọng qua bài viết trên, OPES đã giúp bạn có cái nhìn khái quát hơn về loại bảo hiểm được sử dụng rộng rãi này. Hiểu rõ được đặc điểm, lợi ích và các loại hình bảo hiểm có thể giúp bạn đưa ra những quyết định phù hợp hơn với nhu cầu cá nhân, bảo vệ bạn và người thân khỏi những rủi ro tiềm ẩn trong cuộc sống. Để được tư vấn chi tiết về các sản phẩm bảo hiểm phi nhân thọ phù hợp, vui lòng liên hệ hotline 1800 55 88 55.